Bebeğini öptüğünde tuz tadı mı alıyorsun

Bebeğini öptüğünde tuz tadı mı alıyorsun

Genlerimizle çocuklarımıza yalnızca fiziksel özelliklerimizi değil, bazı hastalıkları da aktarabiliyoruz. Hayatı tehdit eden ve ilerleyici bir akciğer hastalığı olan “Kistik Fibroz”da KF olduğu gibi… Doğuştan gelen ve hala kesin bir rehabilitasyonu bulunmayan bu hastalığa, akraba konutluluklarının fazla olduğu ülkemizde daha sık tesadüfülüyor. Acıbadem Altunizade Sağlık Kurumu Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları, Çocuk Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Tülay Erkan, KF’de erken tanının hayati ehemmiyeti olduğuna işaret ediyor.

Kistik fibroz, genetik geçiş gösteren ve neticeleri itibariyle son derece ehemmiyetli bir sıhhat meseleyi. Ülkemizde her 3 bin doğumda bir bebek bu hastalıkla dünyaya geliyor, ancak akraba konutlulukları göz önüne alındığında bu oranın daha sık olduğu hipotez ediliyor. Hayatı tehdit eden ve ilerleyici olan akciğer hastalığının yanında, pek çok uzvun salgı bezlerini etkilediği için KF’de akciğerlerin yanında pankreas, bağırsaklar, karaciğer ve faize uzuvlarına bağlı problemler de ortaya çıkabiliyor. Ömür boyu devam eden bu meselede doğru rehabilitasyonla, hastaların sıhhatli ve nitelikli bir hayat sürdürebilmelerinin kastedildiğini söyleyen Prof. Dr. Erkan, “Tanı ne kadar erken konulabilirse, hastalığın ve karmaşıklıkların hakimiyetinde o derece eforlu olabiliyoruz” dedi.

kistik fibroz

Bebekler sıhhatli genle doğmuyor

Uzuv sistemlerinin sıhhatli çalışabilmesi için dış salgı bezlerinin sıvı ve sudan zengin olması gerekiyor. Ancak KF’de 7. kromozomun uzun kolundaki kistik fibroz transmembran tertip edici CFTR proteinde bir gen değişinimi alana geliyor. Bunun neticesinde hücrelerden dışarıya klor Cl salgılanamıyor. Klor ve sodyum başka bir deyişle tuz, hücre dışına çıkamadığından su hücre içine giremiyor. Neticede oluşan elektrolitten ve sudan fukara koyu yapışık salgılar akciğerlerde havayollarını tıkayarak enfeksiyonlara ve ilerleyici akciğer zararına neden oluyor.

kistik fibroz

Anne baba taşıyıcıysa

Kistik fibroz otozomal çekinik geçişli olduğu için, anne ve babanın taşıyıcı olduğu, başka bir deyişle her ikisinin de birer KF geni taşıdığı vaziyette, her doğacak bebek yüzde 25 olasılıkla KF’li doğuyor. Başka Bir Deyişle bir ailede birden fazla KF’li çocuk bulunabiliyor. Aynı ailede doğan her çocuğun yüzde 25 olasılıkla taşıyıcı ve yüzde 50 olasılıkla sağlam doğma ihtimali bulunuyor. Bebek yalnızca bir ebeveynden KF geni alarak taşıyıcı olursa ilerde KF’li ile evlendiğinde yeniden aynı oranlarda KF’li çocuk sahibi olma ihtimali taşıyor.

kistik fibroz

Çocuklar öpüldüklerinde tuz tadı geliyor

Kistik fibroz birden fazla sistemi yakalayabildiği için müracaat sebebi ve muayenehane de çok değişik olabiliyor. Anne baba akrabalığı ve özellikle yeni doğan yarıyılında kardeş vefat hikayesinin olması tanıyı kuvvetlendiriyor. Bununla beraber, yeni doğan yarıyılında bebeğin ilk kakasının katı ve bağırsağa yapışkan olması, süt çocukluğu yarıyılında tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları, bol ölçüde ve yağlı kaka yapılması, çocuğun yemesine karşın kilo alamaması, sihrime büyüme geriliği, kansızlık, ödem, palavracı-artter belirtiyi ve kalın bağırsağın son kısmı olan rektumun dışarı sarkması doktora müracaat sebepleri arasında yer alıyor. Çocukluk ve ergenlik yarıyılında ise yeniden tekrarlanan akciğer enfeksiyonları, astım, irinli balgam çıkarma, nazal polip olması, kronik ve inatçı sinüzit, parmaklarda çomaklaşma, siroz, ergenliğin gecikmesi, diyabet KF’yi düşündüren bulgular arasında yer alıyor. Bu çocukların terleri de çok tuzlu olduğu için çoğu zaman öpüldüklerinde tuz tadı alınabiliyor.

kistik fibroz

Kistik fibroz’da erken tanı hastalığın seyrini etkiliyor

Ülkemizde 2015 başlangıcından bu yana KF’ye müteveccih yeni doğan tarama testi uygulanıyor. Buna göre bebek doğduktan sonraki 2. veya 3. gün topuk kanı alınarak yapılan testin neticesini yüksek tespit etilirse, iki hafta sonra yineleniyor. O bedel de yüksek olursa kesin tanı ter testi ile konuyor. Kistik fibroz’da erken tanının hastalığın seyrinde ilave edilecek belirtilerin ve karmaşıklıkların izlenebilmesi ve önlenebilmesi açısından ehemmiyetine işaret eden Prof. Dr. Erkan, laflarına şöyle devam ediyor: “Hastalarda özellikle yağ ve yağda eriyen vitaminlerin emilimi bozuk olduğundan bu dayanağın baştan yapılması ile yetersizliklerine ait bozuklukların görülmesi yasaklanabiliyor. Dolayısıyla erken tanı ile bu hastaların beslenme gidişatları, akciğer işlevleri düzeleceği için hayat nitelikleri de çoğalıyor. Bununla beraber erken rehabilitasyona başlanmasıyla uzuv tutulumlarının da eksilmesi sağlanabiliyor”

Kistik fibroz genetik bir hastalık olduğu için en uygun rehabilitasyon gen rehabilitasyonu. Ancak bu mevzuda henüz beklenen neticelere erişilememekle beraber kesin rehabilitasyon için araştırmalar devam ediyor.

kistik fibroz

Rehabilitasyon için çok rakamda uzmanın bir arada çalışması gerekiyor

Kistik fibroz bir hayli sistemi ilgilendiren bir hastalık olduğu için rehabilitasyonunda da bir hayli disiplinin işbirliği ile çalışmasının gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Erkan laflarına şöyle devam ediyor: “Kistik fibroz düşünülen hastaların metabolizma, gastroenteroloji ve göğüs hastalıkları ünitelerinin bulunduğu merkezlerde izlenmesi çok istikametli yaklaşım açısından ehemmiyet taşıyor. Tanı aldıktan sonra ise kilo alımı, gelişmelerinin, ilaç kullanımının izlenmesi ve acil vaziyetlerde gerekenin yapılması hastaların bulundukları yerdeki doktorlar tarafından takip edilebilir. Son yarıyıl akciğer hastalığı büyüyen ya da akciğer-kalp işlevlerinin etkilendiği hastalarda ise kalp-akciğer, hatta kalp-akciğer-karaciğer nakilleri yapılıyor ve oldukça galibiyetli neticeler alınabiliyor”

Aşılar Alzheimer'e yol açıyor mu

Aşılar Alzheimer’e yol açıyor mu

Aşinayı üzere aşılama takribî 230 yıldır tam dünyada uygulanan, milyonlarca vefatı yasaklayan, bazı hastalıkları ortadan kaldıran en tesirli ve ucuz sıhhat koruma usulüdür.

Ne yazık ki son zamanlarda aşının içerisinde civa bulunduğu ve aşı içerisinde yer alan çok düşük seviyedeki alüminyumun Alzheimer hastalığına yol açtığı gibi bilimsel hakikatlerden uzak ve netlikle doğru olmayan ifadeler yayın uzuvlarında yer almaktadır.

Tam dünyada, imtiyazsız tam ülkelerde uygulanan aşıların hasarlı olduğuna dair yapılan bu yayınlara mevzu olan şahısların, aşı ile korunulan hastalıkların gidişatı, aşılama ile ne oranda yasaklandığı, aşılama olmazsa neticeleri mevzusunda eğitimi olmamaları yeis vericidir.

aşılama

Aşılama yalanlanıyor

Aşılar sayesinde aşıyla korunulabilen hastalıklar en az %98 oranında eksilmişken ve kimileri ortadan kalkmışken bu yayınlar sonucunda aşı reddinde ciddi bir çoğalış gözlemlenmektedir. Misalin aşıyı yalanlayan aile rakamı 2011 senesinde 183, 2013 senesinde 913, 2015 senesinde 5091 iken, 2016 senesinde 10.000′ in üzerine çıkmıştır.

Aşı redlerinde akademik ünvan taşıyan ancak mevzunun uzmanı olmayan şahısların konuşmaları en büyük faktördür. Aşılama ile her sene takribî 14.000 vefat yasaklandığı dikkate alınırsa aşılanmayan bu 10.000 çocuğun bir kısmının can vereceğini hipotez etmek güç değildir.

aşı

Hastalıklar çoğalıyor

Bunun sonucunda da bazı hastalıklarda çoğalış kollandığını üzülerek izlemekteyiz. Misalin bildirilen boğmaca olayları son üç yıldır apaçık bir biçimde çoğalmaktadır.

Nitekim muayenehanemizde aşılanmadığı için pnömokok menenjitinden can veren ve sakat kalan hadiseler yanında tehlike grubuna girdiği için grip aşısı olması gerekirken olmayan ve grip neticeyi can veren ciddi rakamda hadise gözlemliyoruz.

Ayrıca unutulmamalıdır ki hiçbir aşının faalliği fertsel aşılamada yüzde surat değildir. Aşıların bir hastalığı bütün olarak önlemesi ancak cemiyetsel tesirle olur. Başka Bir Deyişle bazı şahısların aşılanmaması aşılanan bireylerin de aşıdan maksimum verim elde etmesini yasaklamaktadır.

Bu konuşmaları yapan insanlar unutmamalıdır ki, bilgisizlikten veya başka bir sebepten kaynaklanan, bilimsel anlamda yanlış ifadeler bazı insanların vefatına veya sakat kalmasına neden olacaktır. Bu sebeple bu şahısların taşıdıkları bilimsel unvan ve vicdanlarını dikkate alarak, söylediklerini bir bilim ve us süzgecinden geçirmelerini, mevzunun uzmanı ve mesul bilim insanları olarak beklemekteyiz.

Kamuoyuna ehemmiyetle duyurulur.

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan

Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı

Donör arayan hastalara açılan umut kapısı

Donör arayan hastalara açılan umut kapısı

Yaşam Bankası, donör arayan hastalara kapılarını açtı. Kordon kanı ve dokusunun 80’den fazla hastalığa deva olabildiğini anımsatan Yaşam Bankası FamiCord Group Yetkilisi Serdar Burku, ‘Aileler ismine gizlediğimiz kordon kanlarının dışında, bünyemizde 3 binden fazla da bağış kanı var. İlik nakli bekleyenleri bu kanlardan yararlandırmak istiyoruz. Uyan donörü bulmak için Türkiye’deki nakil merkezlerine destekledimeye hazırız’ ifadelerini kullandı.

lösemi

3 binden fazla bağış kanı hastalara sunulmaya hazır

Tıp gün geçtikçe, yeni rehabilitasyon usulleri ve ümit veren büyümelere imza atarken, tüm dünyada hastalıklar da çoğalıyor. Ülkemizde de başta lösemi, lenfoma gibi kanser hadiselerinin rakamı seneler geçtikçe yükseliyor.

Türkiye’de başka bir kordon kanı bankasının sağlayamadığı bir altyapıyı sunduklarını vurgulayan Burku, bağış kanı sistemi hakkında şu bilgileri verdi: “Kordon kanı bankalamak tüm dünyada iki biçimde hakikatleştiriliyor. Birincisi aile bankacılığı biçiminde ailelerin fiyat karşılığı yaptırdığı bankalama, ikincisi ise devlet yardımı ile uygun kalitedeki kordon kanlarının aile tarafından affedilmesi suretiyle ulus bankacılığı yapan müesseseler tarafından saklanması. Ulus bankacılığında kordon kanları beynelmilel bir sistemde depolanır ve donör arayışında olan aileler doku tiplerini görebilir, uyan hücreyi arz edebilir. Ancak ülkemizde milli çapta hizmet veren bir ulus bankamız henüz mevcut değil. Biz 3 binden fazla bağış kanını, geçim sağlayan tüm Türkiye’deki hastalara sunmaya hazırız. Yalnızca alakalı doktorun nakil için lüzumlu bilgilerle bizden arz etmesi yeterli”.

Burku, günümüzde tüm dünyada 160 kamu bankasında takribî olarak 700 bin birim kordon kanı kök hücresi ve 210 özel bankada takribî olarak 5 milyon birim kordon kanı kök hücresi bulunduğuna sözlerine ilave etti.